Ο ΛΑΙΜΟΣ ΣΤΗΝ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Καταγραφή επιμέλεια Ηλίας Τουτούνης

Λαιμός λέγεται το μέρος του σώματος ανθρώπων και ζώων, μεταξύ του κεφαλιού και του κορμιού. Ο λαιμός ή τράχηλος διαιρείται, σε δύο μεγάλες τριγωνικές περιοχές, στην πρόσθια τραχηλική χώρα και στις κάτω πλάγιες τραχηλικές χώρες. Όργανα του τραχήλου αποτελούν ο φάρυγγας, ο λάρυγγας, η τραχεία, η τραχηλική μοίρα του οισοφάγου, ο θυρεοειδής αδένας, καθώς και οι παραθυρεοειδείς αδένες και τα κάτω λαρυγγικά νεύρα. Το πίσω μέρος του λαιμού λέγεται αυχένας  ή σβέρκος.

Γύρω από τον λαιμό των ζώων ο άνθρωπος έφτιαξε διάφορες κατασκευές περιλαίμια, που συναρμολογούνται διάφορα εργαλεία για εργασίες όπως ζέσιμο αρότρων και αμαξών. Επίσης κατασκεύασε και διακοσμητικά περιδέραια για τον ίδιο αλλά και κουδούνια και διακοσμητικές χανάκες με χαϊμαλιά για τα ζώα του.

ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤ’ ΑΡΧΟΝΤΙΚΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ

Επιμέλεια καταγραφή Ηλίας Τουτούνης

ΖΩΑ ΚΑΙ ΣΤΑΝΟΤΟΠΙΑ (ποιμνιοστάσια)

Μια μικρή προσπάθεια για μια περιληπτική ξενάγηση στα παραδοσιακά στανοτόπια των γιδοπροβάτων, για να θυμηθούμε εμείς που κάπως τα ζήσαμε και για να μαθαίνουν οι νέοι, που και πως ήταν οι στάβλοι και για την διαβίωση των κτηνοτρόφων μαζί με τα κοπάδια τους.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑΣ
Λέγεται ότι οι παλαιοί τσοπάνηδες όταν έπιαναν ένα τόπο με τα ζωντανά τους, τα άφηναν να διαλέξουν τον τόπο που θα κοιμηθούν το βράδυ. Τα γιδοπρόβατα φαίνεται να έχουν κάποιες αισθήσεις παρά πάνω από τον άνθρωπο και επιλέγουν το σημείο που θα κοιμούνται. Το καταράχι είναι σημείο πάντα είναι το ψηλότερο μέρος του τόπου, ή προσήλιο και ευάερο. Επίσης το μέρος που διαλέγουν να έχει περισσότερο οξυγόνο. Στο μέρος που κοιμόντουσαν τα πρόβατα, εκεί κατασκεύαζαν το κατάλυμά τους ή και το σπίτι τους και οι τσοπάνηδες. Επίσης παλαιοί τσοπάνηδες μου ανέφεραν ότι εκεί που κοιμόντουσαν τα πρόβατα ή τα γίδια, εκεί έβαζαν ανθρώπους που είχαν αναπνευστικά προβλήματα και κοιμόντουσαν στο μέσον του κοπαδιού. Έλεγαν ότι με το αναχάραγμα (μηρυκασμό της τροφής) κατά την νύκτα, οι ανάσες των γιδοπροβάτων ωφελούσαν τον άρρωστο, και έπειτα από λίγες ημέρες, πάντα κατά την παράδοση, θεραπευόταν.

Μεγάλο γλέντι πριν 10 χρόνια στο Αντρώνι

Ήταν 19 Αύγουστου του 2009 στην πλατεία όπου ο σύλλογος διοργάνωσε μεγάλο γλέντι.
Το βίντεο αυτό έμεινε πίσω όχι γιατί ξεχάστηκε αλλά ύστερα από ένα περίπου μήνα, την Τρίτη 29.09.2009 πέθανε ο Γιάννης Συλάιδος που θα τον δείτε εδώ να συμμετέχει μαζί με την οικογένειά του και την μάνα του.
Φαίνονται πολλά πρόσωπα, όλες οι «μάρκες» αλλά κάποιοι μας συγκίνησαν περισσότερο, πρόσωπα που μας άφησαν, μας έφυγαν μακριά και είπαμε να μοιραστούμε αυτές τις αναμνήσεις.
https://youtu.be/u8S3zKE0yLA
Ήταν όλοι εκεί, γαμπροί, νιφάδες, αρραβωνιασμένοι παντρεμένοι, χωρισμένοι, έφηβοι που σήμερα είναι ενήλικες και με μωρά. Ήταν εκεί και Πανοπουλαίοι (τότε ερχόντουσαν), Κερτιζαίοι, Κακοταραίοι, Δερβιναίοι κ.α.
Η ορχήστρα ήταν σχετικά καλή με τον Σπύρο Πανταζόπουλο και δυό δικούς μας, τον τραγουδιστή των δημοτικών τραγουδιών Δημήτρη Ντελέγκο (η μάνα του, του Κορμπακόγιαννη) και στο μπουζούκι τον Θοδωρή Μπαντούνα, γιο του Δημήτρη του Θάνου, εγγόνι του Θοδωρή του Τσούνη.
Όποιος γνωρίζει - θυμάται τα ονόματα και των άλλων συντελεστών να μας τα «σφυρίξει» ώστε να τα αναφέρουμε, και της τσουπούλας που τραγούδησε τόσο όμορφα και με κέφι.
Μαζί μας, εκείνες της ημέρες ήταν και ένας επαγγελματίας κάμεραμαν και σκηνοθέτης, ο Μιχάλης Μαρκάκης, ένας ωραίος τύπος από την Κρήτη όπου παρέα καταγράφαμε (δυό τρεις μέρες) ανθρώπους και κτήρια στο Αντρώνι, τους μύλους στο ποτάμι μέχρι τον Παλιό-μύλο και το δρυοδάσος. Όλο αυτό το υλικό, μας το παραχώρησε όταν ξαναβρεθήκαμε στην Αθήνα. Την κασέτα από το γλέντι την έδωσε (αγόρασαν) το ίδιο βράδυ και έφυγε στην Αμερική. Παράκληση, αν μας ιδούν αυτοί που την κατέχουν να μας επιστρέψουν ένα αντίγραφο για το αρχείο μας που θα είναι και αρχείο του χωριού μας.

https://youtu.be/RTJR-fAjDZc
«Μία είναι η ουσία…»
Στο πρώτο βίντεο είναι ο Λεωνίδας που λέει: «Κάποτε ήμουνα πουλί…»
Τα άλλα δύο βίντεο είναι από απρόοπτο γλέντι εκεί στην πλατεία, στου Βάιου.
Και μια φωτογραφία του Λεωνίδα με την δάδα και την Ακριβή Κανελλοπούλου στα Ολύμπια. Μας την είχε στείλει η Ακριβή το ‎2012.
 
Κώστας Παπαντωνόπουλος, Δεκέμβρης 2019
Πηγή:www.antroni.gr

Χάθηκε οριστικά η τέχνη του βαγενά στην περιοχή του Κλινδιά

«Δεν υπήρξε ενδιαφέρον από νέους για τη συνέχισή της» λέει στην «ΠΡΩΤΗ» ο τελευταίος βαρελοποιός κ. Μάρκος  Σταυρόπουλος

Ανεπιστρεπτί φαίνεται ότι χάθηκε το παραδοσιακό επάγγελμα του βαγενά, καθώς ο τελευταίος επαγγελματίας που κατασκεύαζε βαρέλια στο Κλινδιά δεν «αναπληρώθηκε» από κάποιο νεώτερο, με αποτέλεσμα –και- η τέχνη αυτή να αφανίζεται στο πέρασμα του χρόνου!

Πρόκειται για ένα από τα τελευταία χειροποίητα επαγγέλματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια εξακολουθούσε να ασκεί με τον παραδοσιακό τρόπο ο κ. Μάρκος Σταυρόπουλος, ο οποίος ωστόσο λόγω συνταξιοδότησης αλλά και ηλικίας σταμάτησε πλέον να φτιάχνει δρύινα βαρέλια.
Στο διάστημα που μεσολάβησε την τελευταία πενταετία, ο κ. Σταυρόπουλος έδωσε και τα υπόλοιπα κρασοβάρελα τα οποία λόγω κατασκευής αλλά και ποιότητας είναι πλέον περιζήτητα, αφού δύσκολα βρίσκονται στο εμπόριο.
Ωστόσο ο ίδιος κράτησε τα μηχανήματα κατασκευής των βαγενιών με την προσδοκία ότι θα υπάρξει ενδιαφέρον από τη νέα γενιά για τη συνέχιση της τέχνης, χωρίς κάτι τέτοιο τελικά να γίνει αφού πέρα των άλλων το επάγγελμα του βαρελοποιού πιθανόν να μην έχει πρόσφορο έδαφος την εποχή, που κυριαρχεί η τεχνολογία αλλά και το πλαστικό...
Διαβάστε περισσότερα στην εφημερίδα Πρώτη που κυκλοφορεί σήμερα Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2015.

Οι δρόμοι των νερών και των κοπαδιών

Επιμέλεια: Ηλίας Τουτούνης

ΜΙΑ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΒΙΩΜΕΝΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΤΕΒΑΣΜΑ ΤΩΝ ΚΟΠΑΔΙΩΝ ΣΤΑ ΧΕΙΜΑΔΙΑ

Ο Οκτώβρης είναι ο μήνας που οι ποιμένες, οδηγούμενοι από τον οικολογικό καταναγκασμό, κατεβαίνουν με τα κοπάδια από τα αλπικά λιβάδια των βουνών στους κάμπους, να ξεχειμωνιάσουν. Όσο αισιόδοξο και άνετο είναι το ανέβασμα ανθρώπων και ζώων μέσα στην ανοιξιάτικη φυσική αλλά και ψυχική ευδία, τόσο αγωνιώδες και επίπονο είναι το κατέβασμα μέσα στη φθινοπωρινή συγκυρία, οπότε η μέρα έχει μακρύνει, τα ζώα εγκυμονούν, οι καιρικές συνθήκες είναι αντίξοες[1].

Αντί άλλης διαπραγμάτευσης για μια τέτοια κοπιώδη πορεία παραχωρούμε το λόγο στην παραμυθιακή αφήγηση ενός κτηνοτρόφου. Μαρτυρία[2] ανοικτή σε πολλαπλές αναγνώσεις, αναδεικνύει εδώ -μέσα από την πυκνότητα και παραστατικότητα της προφορικότητας, και κυρίως μέσα από την ίδια βιωμένη γνώση- το πόσο κυριολεκτικός είναι εν τέλει ο τίτλος «Οι δρόμοι των νερών και κοπαδιών».

Η ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟ

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση χθες στο Πνευματικό Κέντρο Αγίου Ιωάννου Αμαλιάδας με θέμα: Η ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΑΙΘΡΟ.

Πλήθος κόσμου επισκέφθηκε τον χώρο και παρακολούθησαν την τέλεση του Αγιασμού του Πνευματικού Κέντρου που τέλεσε ο ιερέας της Ορεινής (Μοστενίτσας) κ. Φίλιππας Πέτρου και ο ιερέας του Αγίου Ιωάννου κ. Γιώργος Γιαννακόπουλος.

Μετά τον αγιασμό η πρόεδρος του συλλόγου, Τσούλου Θάλεια, σε σύντομο χαιρετισμό, ανέφερε για τις δραστηριότητες του συλλόγου και ευχαρίστησε όσους συνέβαλαν για να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση.

«Η κόρη του Αγά της Πάτρας» - «Πάρε με και μένα Θανάση» Αφήγηση του Θαν. Πανόπουλου

Πριν από τέσσερα χρόνια, στις 6 Ιουνίου του 2009, συναντήσαμε τον αείμνηστο μπαρμπα-Θανάση Πανόπουλο στο καφενείο που διατηρούσε στο Πανόπουλο. Ο Θανάσης ήταν έξυπνος και εύστροφος άνθρωπος. Είχε το πρώτο βενζινάδικο –βουλκανιζατέρ  στο Πανόπουλο και παρότι αυτοδίδακτος τεχνίτης εκτελούσε άψογα όλες τις τεχνικές εργασίες των οχημάτων της περιοχής.

Στις ερωτήσεις μας για το αεροδρόμιο στο Πανόπουλο, έργο που είχε κατασκευαστεί κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, μπόρεσε να θυμηθεί ακόμη και τα ονόματα των επιτηρητών αξιωματικών.

Στη συνάντηση ήταν μαζί μας και ο μπαρμπα-Παναγιώτης Λαζαράκης (Τσακουμάκης) που με τα καλαμπούρια του διέκοπτε και αποσυντόνιζε την κουβέντα μας. Παρόλα αυτά, στο λίγο διάστημα που βρεθήκαμε με το Θανάση Πανόπουλο, είχαμε την ευκαιρία να μας εξιστορήσει δύο ιστορίες από την εποχή της Τουρκοκρατίας, ιστορίες που μεταφέρθηκαν σε αυτόν από γενιά σε γενιά.

O χείμαρος Κουρλέσα

Ελίσσα-Διδώ. Σικελοκαρχηδονική νομισματοκοπία

Ο χείμαρρος που αποτελείται από δύο βραχίονες και ο ένας ρέει βόρεια της Αμαλιάδας, και ο άλλος πηγάζει ανατολικά αυτής και διαρρέει την πόλη κατά τους αρχαίους χρόνους λεγόταν Ελίσα, ή Ελίσων ή Ελισσούς, ενώ κατά τους νεότερους μέχρι και σήμερα η ονομασία του βόρειου βραχίονα είναι Κουρλέσα ή Πουρλέσα ή και Πορλέσκα[1], ενώ αυτού που την διαρρέει την πόλη λέγεται Σοχιά. Κατά καιρούς, πλήθος από άρθρα έχουν δημοσιευθεί σχετικά με αυτόν τον χείμαρρο, που πηγάζει βόρεια της Αμαλιάδας και εκβάλει βορειοδυτικά αυτής στο Ιόνιο πέλαγος και συγκεκριμένα στον Χελωνίτη κόλπο, με σκοπό να διαφωτίσουν το κοινό για την ιστορική και γεωφυσική εξέλιξη του χειμάρρου. Το πόνημα μου αυτό είναι μια μικρή προσπάθεια για να γνωρίσουμε τις πηγές, την ροή, την εκβολή, την ιστορική του εξέλιξη, αλλά και από που και πως προήλθε το παλιό του όνομα Ελίσα και το σημερινό Κουρλέσα.

Ελισσών, Ελίσων, Έλισα ή και Ελισσσούς

Η Έλισα αναφέρεται ως ιερό ποτάμι που διέρρεε όλη την περιοχή της σημερινής Αμαλιάδας, και κυλούσε τα άφθονα νερά του, νωχελικά μεν, αλλά με πολλά παρακλάδια, όπου λίμναζε σ’ όλο τον κάμπο της Έλισας και δημιουργούσε νησιά ξηράς στα απέραντα και επικίνδυνα έλη.

Τα τσοκάνια των κοπαδιών

ΤΑ ΤΣΟΚΑΝΙΑ
Κύριο μέλημα κάθε τσοπάνη, πέραν από την συντήρηση και υγιεινή του ζωικού κεφαλαίου που διέθετε, προσπαθούσε να έχει τα στανοτόπια, να εξασφαλίζει την τροφή, τα κατασκευάσει τα καλύβια και να έχει εξοπλισθεί με τα απαραίτητα εργαλεία για το άρμεγμα τον κούρο και την τυροκομία. Ταυτόχρονα, έπρεπε να έχει εξοπλίσει με τα κατάλληλα ηχητικά εργαλεία για την ακουστική ασφάλεια, την ορχήστρα του κοπαδιού, τον εντοπισμό, και να έχει την άμεση γνώση για τις δραστηριότητες του κοπαδιού. Τοιουτοτρόπως, εξόπλιζε τα ζώα του με τσοκάνια (τροκάνια) και κουδούνια.
Ο κάθε τσοπάνης από το βάρεμα (κτύπο) των τσοκανιών, καταλάβαινε εάν το κοπάδι εκείνη την ώρα του βοσκούσε, αν αναχάραζε, αν περπατούσε, αν έτρεχε, αν κυνηγιόταν, αν έπινε νερό, αν ξύνονται, αν τα τρώγανε μύγες, αν κτυπιόνταν μεταξύ τους, εάν έχει πέσει μέσα λύκος ή σκυλιά, αν βοσκούσαν, επίσης τον βοηθούσαν στο έργο του όπως στο σάλαγο, στο σκάρο, στη στρούγκα, στο στάλο, τον διευκολύνουν να τα βρει, όταν έχουν ξεκόψει από το υπόλοιπο κοπάδι ή έχουν μείνει πίσω ή έχουν χαθεί, κ.λπ. Επίσης μ’ αυτή την ακουστική ικανότητα, που είχε, ανάλογα με τα τσοκάνια που κρεμούσε και στα υποζύγια, βόδια και σκυλιά, γνώριζε με ακρίβεια όλες τις κινήσεις των ζώων του είτε ήσαν κοπάδι είτε μεμονωμένα. Ακόμη από την ακουστική εμπειρία που είχε αποκτήσει, γνώριζε επ’ ακριβώς ακόμη και τον ήχο κάποιου ξένου τσοκανιού, που τυχόν κτυπούσε στο κοπάδι του.
Το σχήμα, το μέγεθος, ο ήχος, ο καλλωπισμός των τσοκανιών και, αρκετές άλλες λεπτομέρειες, που κάθε τσοπάνης επιδιώκει να διαλέξει τα κουδούνια, με ιδιαίτερη προσοχή, του δίνουν τη δυνατότητα να ξεχωρίσει και να προμηθευθεί τα κουδούνια της αρεσκείας του. Κουδούνια υπάρχουν πάρα πολλά και αυτά έχουν πάρει τις ονομασίες τους ανάλογα με το μέγεθος, τον τόπο και τον τύπο κατασκευής τους.

Διαζύγιο στα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης

Μ' ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον πόνημα μπορούμε να μάθουμε, πως εκδιδόταν το διαζύγιο, κατά τα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης από τους Τούρκους.
Από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, χρονολογημένα το έτος 1824, στα οποία ότι τις αποφάσεις δια τα διαζύγια τις έπαιρνε το Υπουργείο της Θρησκείας, ύστερα από εισήγηση του Γενικού επιτρόπου της επαρχίας. Κατά τα χρόνια αυτά η δικαιοδοσία για την λύση του γάμου, δεν είχε ούτε η εκκλησία ούτε το αρμόδιο δικαστήριο, παρά το Υπουργείο.
Στο πρώτο έγγραφο είναι η γνωμάτευση του Πρωτόπαπα του Άργους προς τον Γενικό Επίτροπο της Επαρχίας Ναυπλίου, για την έκδοση διαζυγίου σε βάρος του Γεωργίου Χρυσικού, από το Άργος, ως μέθυσου και ψεύτη, που σπατάλησε την περιουσία της γυναίκας του. Ο Πρωτόπαπας προσπάθησε επανειλημμένα να τους συμβιβάσει αλλά απέτυχε.

Καμίνια

Καμίνι λέγεται η ιδιόμορφη κτιριακή εγκατάσταση με ειδικές και ποικίλες κατασκευαστικές μορφές, στο εσωτερικό της οποίας αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες. Αυτή η κατασκευή χρησιμοποιείται κυρίως για την απανθράκωση ξύλων, την  τήξη μετάλλων, την καύση λίθων για ασβεστοποίηση, το ψήσιμο πηλού κ.λπ. Υπάρχουν αρκετά είδη καμινιών και έχουν λάβει την ονομασία, από το αντικείμενό τους. Μερικά από αυτά είναι τα ξυλοκάμινα, ή καρβουνιάρικα παράγουν κάρβουνο, τα ασβεστοκάμινα ή χορίδι παράγουν ασβέστη, τα σιδεροκάμινα ή γυφτοκάμινα μεταποιούν μεταλλικά αντικείμενα και τα καμίνια κεραμοποιίας, που με πρώτη ύλη την άργιλο ή κοκκινόχωμα φτιάχνουν κεραμίδια, τούβλα, μαγειρικά σκεύη, γλάστρες, πιθάρια, βίκες κ.λπ. Ακόμη καμίνια μπορούμε να ονομάσουμε και τους φούρνους, οι οποίοι είναι ένα είδος μικρού καμινιού καθημερινής χρήσης, ανεξάρτητα με το είδος χρήσης τους.

1.Ασβεστοκάμινα. Από αρχαιοτάτων χρόνων ο άνθρωπος χρησιμοποιούσε τον ασβέστη, σαν ένα υλικό πρώτης ανάγκης στην καθημερινότητα. Τον χρησιμοποιούσε, για το καθάρισμα, άσπρισμα, φαρμακευτική, χτίσιμο, απολύμανση, σοβάτισμα, γεωργία και την κτηνοτροφία. Ο ασβέστης[1] είναι ένα αδρανές υλικό, που παράγεται μόνον μετά από την υψηλή καύση της πέτρας.

Προϊστορική ασβεστοκάμινος (κατά Schiele)

Η Ελένη του Προύντζου και ο ηγούμενος

Στον οικισμό Καρδαράς[1] της Αλωνίσταινας (πρώην δήμου Φαλάνθου Αρκαδίας), που την ονομασία του την έλαβε από τους πρώτους οικιστές τσοπάνηδες με το όνομα Καρδαράς[2], ζούσε μια πατριαρχική ποιμενική οικογένεια με το όνομα Προύντζος. Κατά την καλοκαιρινή περίοδο, στο Μαίναλο αρκετοί τσοπάνηδες από την περιοχή του Ναυπλίου[3] κτηνοτρόφοι μετανάστευαν με τα αιγοπρόβατά τους, για να ξεκαλοκαιριάσουν τα ζώα τους στο δροσερό και πλούσιο σε βοσκή ελατόδασος του Μαινάλου στην Αρκαδία. Αυτή η οικογένεια αρχικά διέμενε σε πρόχειρα καταλύματα (καλύβες), συν τον χρόνο ανήγειραν οικίες και η συνοικία (τουρκ. μαχαλάς) ονομάσθηκε «Προύντζου Καλύβια». Η οικογένεια του Προύντζου μετά την πάροδο πολλών ετών, έγινε πολυάριθμη και κατά την επανάσταση του 1821, προσέφερε μεγάλες υπηρεσίες στον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα[4], από της έναρξης μέχρι και το τέλος του.

Στου Καρδαρά κατά την επανάσταση του 1821, ήταν ο Παναγιώτης Προύντζος ήταν ο πιο περίφημος και πασίγνωστος καπετάνιος της περιοχής. Και ο μόνος που επέζησε από τους άνδρες μετά την απελευθέρωση, ο οποίος έλαβε και μια μικρή σύνταξη από την Κυβέρνηση του Καποδίστρια. Μετά την δολοφονία του Κυβερνήτη, πέθανε ο γέρο- Προύντζος και έμειναν μόνον οι γυναίκες στον οικισμό χωρίς κανένα πόρο ζωής.

Κάποια κοπέλα από την οικογένεια, αναφέρεται ότι κατά την διαμονή τους στον οικισμό Προύντζου Καλύβια (έτερος τόπος χειμερινής διαμονής), που βρίσκονταν κοντά στο Ναύπλιο[5] κατά τους χειμερινούς, να είχε αναπτύξει ερωτικές σχέσεις με τον ηγούμενο της Μονής Καρακαλά[6] και έμεινε έγκυος.

Φώτο Μονή Αγ. Δημητρίου Καρακαλά (Άγιος  Αδριανός)

Τσοπανάκος - ο Τυρταίος του 1821

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΛΛΑΣ (ΤΣΟΠΑΝΑΚΟΣ), Ο ΤΥΡΤΑΙΟΣ ΤΟΥ 1821

Όταν η επανάσταση του 1821 είχε εξαπλωθεί και το ντουφέκι είχε ανάψει σ’ ολόκληρο τον Μοριά, ένας αλλόκοτος λαϊκός τραγουδιστής και συνάμα ποιητής, παρουσιαζόταν περιφερόμενος κυρίως στα μεγάλα μοραΐτικα πολεμικά στρατόπεδα.

Δεν ήταν από τους συνήθεις πολεμιστές τραγουδιστάδες, που κατά την σύσταση των στρατοπέδων, την διάρκεια των πολιορκιών και μετά τις νικηφόρες μάχες, έπαιρναν την φλογέρα ή τον ταμπουρά και διασκέδαζαν τους άνδρες των στρατοπέδων.

Αυτός ήταν ένας πολύ παράξενος και ιδιόμορφος τραγουδοποιός, στιχοπλόκος και άριστος τραγουδιστής. Ήταν κάπου τριάντα ετών, μα η κορμοστασιά και το ύψος του, τον έδειχνε για δωδεκάχρονο παιδί. Είχε κοντά στραβά πόδια με παιδικά δάκτυλα, καμπούρης και από τις δυο πλάτες και ανίκανος για εργασία. Τα χαρακτηριστικά, του κεφαλιού του που ήταν κολλημένο επάνω στο παιδικό κορμί του χωρίς λαιμό φανέρωναν έναν ενήλικα άνδρα. Έτσι γεννήθηκε και έτσι μεγάλωσε, δηλαδή το κορμί του παρέμεινε παιδικό, ενώ το κεφάλι του αναπτύχθηκε φυσιολογικά.

MΠΟΤΣΙΚΙΑ Ή ΣΚΥΛΟΚΡΕΜΜΥΔΑ

Το σκυλοκρέμμυδο, κρεμμύδα ή μπότσικα, σκίλλα η σχινοκέφαλος, (Scilla maritima ή urginea maritima): Είναι ένα γνωστό και συνηθισμένο φυτό στην Ελλάδα. Φυτρώνει κυρίως σε αγρούς, δάση και βράχια και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα φυτοφάγα ζώα δεν το τρώγουν διότι έχει πικρή γεύση και περιέχει δηλητήριο, το οποίο μπορεί από μια απλή επαφή να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό. Δεν χρήζει ιδιαίτερης καλλιέργειας και φροντίδας, διότι έχει μεγάλη ανθεκτικότητα σε οποιαδήποτε κλιματολογική συνθήκη που επικρατεί στις παραμεσόγειους χώρες. Έχει την δυνατότητα ακόμη κι αν το ξεριζώσεις τελείως από τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει ν’ αναπτύσσεται κανονικά και να βγάζει νέα φύλλα, ακόμη και άνθη.

Το Σκυλοκρέμμυδο, είναι η Σκίλλη των Αρχαίων, οι νεότεροι Έλληνες κατά τόπους του έχουν αποδώσει διαφορετικές ονομασίες. Στα νησιά του Αιγαίου το ονόμαζαν κουβαρόσκιλλα ή αρχιδόσκιλλα, στην Σύρο κρεμμυδόσκιλλα, στην Αίγινα- Λακωνία και Πάρο ασκέλλα, στην Κρήτη ασκυλλλητούρα, στην Κεφαλλονιά ασκικονάρα, ασκιλλοκάρα, αγιοβασιλίτσα και κουτσούνα, στην Ηλεία και στην Αρκαδία μποτσίκι ή γυφτοκρέμμυδο και στην Αιτωλία βασιλοκουτσούνα

Το φυτό αυτό φύεται σχεδόν σ’ ολόκληρη την Ελλάδα, φυτρώνει ανάμεσα στους βράχους, κάτω από τους θάμνους και στις πλαγιές των αγρών.

Θεραπευτικές ιδιότητες.

Η σύγχρονη μετατροϊκανή κτηνοτροφία

Η γιαγιά Ελένη Ζυγούρη, γεννήθηκε το έτος 1931, σήμερα είναι 81 ετών, από το χωριό Αμβρακία Τριχωνίδας του δήμου Θέρμου, και παρά την προχωρημένη ηλικία της, ανέβηκε επάνω σ' ένα δένδρο μουριάς. Εκεί με το κλαδευτήρι της, κλαδεύει τα φυλλοφορτωμένα κλαδιά και ταγίζει τα γιδοπρόβατά της. Η οικονομική ύφεση, αφίχθηκε καλπάζουσα και στα πιο απομακρυσμένα χωριά μας, επηρεάζοντας ακόμη και τα υπερήφανα γηρατειά της υπαίθρου.
Η επιβίωση είναι πιο βασικός στόχος του ανθρώπου και δεν πρέπει να μας φανεί καθόλου παράξενο, η απόπειρα της γιαγιάς, να διακινδυνεύσει την ίδια την ζωή προκειμένου να ταγίσει, (όπως λέμε στα χωριά μας), τα μαρτίνια της.
Πλέον οι ρόλοι αντιστράφηκαν. Όταν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι Έλληνες, είχαν αναπτύξει πολιτισμό και δημοκρατία, οι δε Ευρωπαίοι σήμερα εταίροι μας, προς επιβίωση, ανέβαιναν επάνω στα δένδρα και έτρωγαν βελανίδια. Τώρα οι σύγχρονοι πια Ευρωπαίοι, διδάσκουν δημοκρατία, πολιτισμό και οικονομία, ενώ εμείς ανεξαρτήτου ηλικίας, σκαρφαλώνουμε επάνω στα δένδρα για να εξασφαλίσουμε τον άρτον τον επιούσιον.
Οι φωτογραφίες που αναρτήσαμε, νομίζω μας τα λέγουν όλα.

Πηγή: www.antroni.gr