Εκδήλωση για τους Βαλκανικούς Πολέμους στο Κούμπερι Τριταίας Αχαΐας

100 χρόνια μετά τον θρίαμβο του 1912-1913

Μία ενδιαφέρουσα εκδήλωση αφιερωμένη στα 100 έτη από τους Νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους προσέφερε το βράδυ του Σαββάτου 27 Ιουλίου 2013 το Πολιτιστικό Κέντρο Κουμπερίου Τριταίας, στον χώρο του παλιού Δημοτικού Σχολείου, στους δεκάδες κατοίκους της περιοχής και τους επισκέπτες που έφτασαν από πολλές μεριές της Αχαΐας.

Με πρωτοβουλία του κ. Ιωάννη Γεωργόπουλου, που έχει στηρίξει όλες τις πρωτοβουλίες του Πολιτιστικού Κέντρου Κουμπερίου από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας του και με τους συγχωριανούς του έχει επισκεφτεί τα Ιστορικά μέρη των Μαχών των Βαλκανικών Πολέμων, ετοιμάστηκε ένα λιτό αλλά ουσιώδες αφιέρωμα στους Έλληνες της γενιάς 1912-1913 που απελευθέρωσαν Αιγαίο, Μακεδονία , Νότιο Ήπειρο και Κρήτη και εντός ολίγου χρονικού διαστήματος διπλασίασαν εδαφικά και πληθυσμιακά την Ελλάδα της Μελούνας. Ανάμεσα τους και εκατοντάδες πολεμιστές από την περιοχή της Τριταίας.

«Η κόρη του Αγά της Πάτρας» - «Πάρε με και μένα Θανάση» Αφήγηση του Θαν. Πανόπουλου

Πριν από τέσσερα χρόνια, στις 6 Ιουνίου του 2009, συναντήσαμε τον αείμνηστο μπαρμπα-Θανάση Πανόπουλο στο καφενείο που διατηρούσε στο Πανόπουλο. Ο Θανάσης ήταν έξυπνος και εύστροφος άνθρωπος. Είχε το πρώτο βενζινάδικο –βουλκανιζατέρ  στο Πανόπουλο και παρότι αυτοδίδακτος τεχνίτης εκτελούσε άψογα όλες τις τεχνικές εργασίες των οχημάτων της περιοχής.

Στις ερωτήσεις μας για το αεροδρόμιο στο Πανόπουλο, έργο που είχε κατασκευαστεί κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, μπόρεσε να θυμηθεί ακόμη και τα ονόματα των επιτηρητών αξιωματικών.

Στη συνάντηση ήταν μαζί μας και ο μπαρμπα-Παναγιώτης Λαζαράκης (Τσακουμάκης) που με τα καλαμπούρια του διέκοπτε και αποσυντόνιζε την κουβέντα μας. Παρόλα αυτά, στο λίγο διάστημα που βρεθήκαμε με το Θανάση Πανόπουλο, είχαμε την ευκαιρία να μας εξιστορήσει δύο ιστορίες από την εποχή της Τουρκοκρατίας, ιστορίες που μεταφέρθηκαν σε αυτόν από γενιά σε γενιά.

ΑΖΙΖ ΑΓΑΣ ΣΕΒΡΑΝΗ, Ο ΤΡΟΜΕΡΟΣ ΑΛΒΑΝΟΣ ΛΗΣΤΑΡΧΟΣ ΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ

Κατά το έτος 1769, εκατοντάδες απεσταλμένοι μυστικοί πράκτορες της Τσαρίνας Αικατερίνης

Β΄,διασκορπίσθηκαν στα τουρκοκρατούμενα Βαλκάνια, με αποστολή να προετοιμάσουν μια γενική επανάσταση εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ένας Έλληνας λόγιος του Ρωσικού στρατού, ο Γεώργιος Παπαζώλης, από την Σιάτιστα της Μακεδονίας, που ήταν στενός φίλος με τον άλλοτε συμμαθητή του στη στρατιωτική σχολή, Γρηγόριο Ορλόφ, εραστή της Τσαρίνας, θέλησε, να χρησιμοποιήσει την φιλία του με αυτόν τον ισχυρό παράγοντα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, για ν’ απελευθερώσει τους Έλληνες αδελφούς του, από την Τουρκική τυραννία. Αρκετές φορές συνομίλησε με τον Ορλόφ προσπαθώντας να τον πείσει και να τον βοηθήσει γι’ αυτό το παράτολμο εθνικό σχέδιό του. Μετά από αρκετές διαβουλεύσεις και με την διαμεσολάβηση του φίλου του, παρουσιάσθηκε και ενώπιον της Αικατερίνης Β΄ εκθέτοντας τις απόψεις του με πειστικά λόγια. Η φιλόδοξη Αικατερίνη, που πάντοτε ονειρευόταν την ανασύσταση του Βυζαντίου με Ρώσο ηγεμόνα, δέχθηκε με χαρά την πρόταση των Παπαζώλη και Ορλόφ.

Στις 17 Φεβρουαρίου 1770, ο Γεώργιος Παπαζώλης, εμφανίσθηκε στον Μοριά, με πλούσια δώρα, που προσέφερε σε εκκλησίες και μοναστήρια και με υποσχέσεις για ρωσική βοήθεια, ενθουσίασε πολλούς προύχοντες και εκπροσώπους του ανώτερου κλήρου. Στα τέλη του Φεβρουαρίου κατέπλευσαν στο λιμάνι της Κορώνης τα πρώτα ρωσικά πλοία μ’ επικεφαλής τον Θεόδωρο Ορλόφ, αδερφό του Γρηγορίου. Η ρωσική δύναμη  που αποτελούταν από 4.000 άνδρες ήταν ανεπαρκής για την επίτευξη του σκοπού των.

H αλληλογραφία Ελλήνων και Λαλαίων κατά την μάχη στο Πούσι Ηλείας

Δεν είναι πρώτη φορά που οι ιστορικοί, για διαφόρους ευνόητους λόγους, ηθελημένα αγνόησαν τα πραγματικά γεγονότα που προηγήθηκαν και διαδραματίσθηκαν κατά την διεξαγωγή προπολεμικών διαπραγματεύσεων, διαφόρων πολέμων, μαχών και μεταπολεμικών εξελίξεων, όπου με την σειρά τους, έδωσαν το στίγμα τους στην πορεία ενός ολοκλήρου Έθνους. Η επιχειρούμενη απόκρυψη και παραποίηση των πραγματικών γεγονότων, διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, μεταλλάσει σημαντικά την ιστορία, διαγράφει ή παραγράφει τους πραγματικούς αγωνιστές και τέλος εξυψώνει αυτούς που ίσως δεν προσέφεραν όσον αφορά την απαιτούμενη υποχρέωση έναντι του Έθνους, ή ακόμα και πρόδωσαν την ίδια τους την πατρίδα.

Όμως διαχρονικά ή έστω και αργά πρέπει ν’ αναδυθούν στην επιφάνεια όλες οι πτυχές των γεγονότων που διαδραματίσθηκαν, για να γνωρίσουμε και να καταγράψουμε την πραγματικότητα των γεγονότων και ν’ αναγάγουμε τ’ ανάλογα και χρήσιμα συμπεράσματά μας.

Στην Ηλεία, προεπαναστατικά και μέχρι το 1821, κατοικούσαν πάρα αρκετοί Τούρκοι, στην Γαστούνη, στο Λάλα και στο Φανάρι που καταδυνάστευαν τον τόπο. Απ’ αυτούς οι πιο επικίνδυνοι, θεωρούνταν μόνον οι σκληροτράχηλοι Λαλαίοι Τουρκαλβανοί. Κατά την έναρξη της επανάστασης, οι επαναστατικές δυνάμεις δια μέσω των αρχηγών των αποφάσισαν ν’ αποκλείσουν ή να εξουδετερώσουν τους Λαλαίους, που ήταν ο πιο επικίνδυνος θύλακας της Ηλείας αλλά και ολόκληρου του Μοριά. Για αυτόν τον λόγο, οι Πρόκριτοι της Αχαΐας[1] και ο Δεσπότης των Παλαιών Πατρών, Γερμανός στις 26 Μαρτίου 1821, αποτάθηκαν στους Λαλαίους Τουρκαλβανούς αποστέλλοντας μια επιστολή[2].

Διαζύγιο στα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης

Μ' ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον πόνημα μπορούμε να μάθουμε, πως εκδιδόταν το διαζύγιο, κατά τα πρώτα χρόνια της απελευθέρωσης από τους Τούρκους.
Από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, χρονολογημένα το έτος 1824, στα οποία ότι τις αποφάσεις δια τα διαζύγια τις έπαιρνε το Υπουργείο της Θρησκείας, ύστερα από εισήγηση του Γενικού επιτρόπου της επαρχίας. Κατά τα χρόνια αυτά η δικαιοδοσία για την λύση του γάμου, δεν είχε ούτε η εκκλησία ούτε το αρμόδιο δικαστήριο, παρά το Υπουργείο.
Στο πρώτο έγγραφο είναι η γνωμάτευση του Πρωτόπαπα του Άργους προς τον Γενικό Επίτροπο της Επαρχίας Ναυπλίου, για την έκδοση διαζυγίου σε βάρος του Γεωργίου Χρυσικού, από το Άργος, ως μέθυσου και ψεύτη, που σπατάλησε την περιουσία της γυναίκας του. Ο Πρωτόπαπας προσπάθησε επανειλημμένα να τους συμβιβάσει αλλά απέτυχε.

Οι Τζαβελαίοι στην Ηλεία

Κατά τις αρχές του 17^ου αιώνα, στο χωριό Δραγώγι της Φιγαλίας, απαντάται η οικογένεια Τζαβέλα. Ένας εξ αυτών ήταν και ο κλεφτοκαπετάνιος Βασίλης Τζαβέλας, ο οποίος διακρίθηκε άπειρες φορές για την παλικαριά αι σωφροσύνη του. Παιδιά του Βασίλη, ήσαν ο Δημάκης, ο Τάσος ο Μήτρος και ο Πάνος. Οι μεγαλύτεροι εξ αυτών ο Δημάκης ο Μήτρος και ο Τάσος, παρέμειναν στο Δραγώγι. Κατά την επανάσταση του 1821, ο Δημάκης που ήταν ο πιο έμπειρος και ικανότατος καπετάνιος, διορίστηκε και ορκίστηκε οπλαρχηγός της περιοχής του. Έλαβε ενεργό μέρος στην Μάχη του Αγίου Αθανασίου της Καρύταινας μαζί με τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, στην μάχη του Πουσίου Λάλα, αρχικά με τον Γιωργάκη και κατόπιν με τον Δημητράκη Πλαπούτα.

Η παράδοση αναφέρει ότι, ο Βασίλης, παιδί του γερό- Δημάκη ήταν το μικρότερο από τα έξι αρσενικά παιδιά που είχε ο πατέρας του. Αυτά τα Τζαβελόπουλα είχαν και μια αδερφή, την ονομαστή Κάϊντω ή Κάντω. Η λυγερόκορμη ομορφιά της που έλαμπε σαν το άστρο της αυγής, ήταν το καμάρι όλων των ραγιάδων του καζά και ο τρανός καημός των τούρκων αφεντάδων και κυρίως των σκληρών αγάδων του Φαναριού.

H ληστεία της Πέτρας σε σχέση με τον τόπο μας

Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΚΑΤΕΡΓΑΡΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΣΙΜΟΠΟΥΛΟ ΠΗΝΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΒΟΗΤΗ ΛΗΣΤΕΙΑ ΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

ΟΙ ΡΕ(Ν)ΤΖΑΙΟΙ

Στο χωριό Πέτρα που βρίσκεται ενδιάμεσα της Πρέβεζας και των Ιωαννίνων, κατά τον Ιούνιο του 1926, σημειώθηκε μία από τις χειρότερες, αλλά και πιο αιματηρές, ληστείες που συνέβησαν στα ελληνικά ποινικά χρονικά. Οι δράστες ήταν δέκα σεσημασμένοι παράνομοι της εποχής. Την ιδέα και την διοργάνωση όλης αυτής της επιχείρησης ήσαν οι περιβόητοι αδελφοί Ρετζαίοι.
Ο μεγαλύτερος εκ των αδελφών Ρέτζου, ο Γιάννης, γεννήθηκε στο χωριό Ανώγι Πρέβεζας το 1896 και το 1899 ο Θύμιος. Κατά την άνοιξη του 1909, ο πατέρας τους που ήταν κτηνοτρόφος, δολοφονήθηκε άγρια από τρεις ζωοκλέφτες. Το 1917 ενώ υπηρετούσαν τη στρατιωτική τους θητεία πληροφορήθηκαν την ταυτότητα των δραστών της δολοφονίας του πατέρα τους. Η οργή τους ξεχείλισε, με αποτέλεσμα να λιποτακτήσουν, να ανέβουν στο βουνό και να πάρουν εκδίκηση σκοτώνοντας μόνο τους δύο πρώτους, αφού διαπιστώθηκε πως ο τρίτος είχε διαφωνήσει με την δολοφονία του πατέρα τους και δεν έλαβε μέρος σ' αυτήν. Περνώντας οριστικά στην παρανομία ως το 1925, η δράση τους σημαδεύτηκε από δολοφονίες και σύμφωνα με τον τύπο της εποχής έφτασαν στις σαράντα επτά, ενώ κατ' άλλες πηγές στις ενενήντα οκτώ, επίσης διέπραξαν αναρίθμητες κλοπές και ληστείες, καθώς και απαγωγές για την είσπραξη λύτρων.
Στις 14 Νοεμβρίου 1925, η κυβέρνηση του δικτάτορα Θ. Πάγκαλου, χορήγησε αμνηστία, σύμφωνα με την οποία απαλλασσόταν «....πάσης ποινής ο ληστής, φυγόδικος ή φυγόποινος ή υπόδικος, όστις μόνος ή μετά πολιτών ή τη συμπράξει δημοσίας δυνάμεως συνέλαβε και προσήγαγε ή εφόνευσε ληστήν επικεκηρυγμένον, αφιέμενος ελεύθερος άμα τη πιστοποιήσει τούτου υπό της Αστυνομικής Αρχής...». Το διάταγμα αφορούσε σε αξιόποινες πράξεις που είχαν διαπραχθεί στην περιοχή της Ηπείρου, αλλά η ισχύς του μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές, με νέο διάταγμα του υπουργείου Εσωτερικών. Οι αδελφοί Ρετζαίοι σκοτώνοντας τους παλιούς συντρόφους τους Στ. Σιντόρη και Κοντογιώργο, κατάφεραν να περιληφθούν στα ευεργετικά μέτρα και να εγκατασταθούν μόνιμα στην πόλη των Ιωαννίνων. Είναι χαρακτηριστικό ότι κατά την είσοδό τους στην πόλη, πλήθος λαού τους υποδέχτηκε, μεταξύ αυτών και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών, ακόμη και ο Αστυνομικός Διευθυντής των Ιωαννίνων.

ΣΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ - ΑΛΩΝΙΣΤΑΙΝΑ 26 ΙΟΥΛΙΟΥ 1804

Μερικά σοβαρά επεισόδια μεταξύ των Κολοκοτρωναίων και Τούρκων, αλλά και των προκρίτων έγιναν αφορμή, ν’ αρχίσει ένας άνισος αγώνας κατά της Κλεφτουριάς του Μοριά και ιδίως κατά της μεγάλης και ιστορικής οικογένειας των Κολοκοτρωναίων. Το συγκεκριμένο επεισόδιο αναφέρεται στη διένεξη, που είχαν οι Κολοκοτρωναίοι με τους Τούρκους της Αλωνίσταινας και γενικότερα της Τριπολιτσάς και πως, ένα επιτραπέζιο δημοτικό τραγούδι, έγινε αφορμή, για αιματηρή συμπλοκή που κατέληξε σε μια μεγάλη σφαγή των Τούρκων.

Ο Κόλιας Πλαπούτας, που ήταν ο πιο έμπιστος σύντροφος και συμπολεμιστής στο κλέφτικο, με τον Κωνσταντή και τον Αναγνώστη[1] Κολοκοτρώνη, κατά την Αλβανική εισβολή στον Μοριά 1769-1799, αρκετές φορές προστάτευσε τις φαμίλιες των, με στοργή και αγάπη. Ο γιος του Κόλια Πλαπούτα ο Δημητράκης[2], που είχε και αυτός άμεσες φιλικές σχέσεις με την οικογένεια των Κολοκοτρωναίων και ιδιαίτερα με τον Αναγνώστη, γνωρίσθηκε με την κόρη του Στεκούλα[3] και μεταξύ τους αναπτύχθηκε ένα ερωτικό ειδύλλιο που κατέληξε σε αρραβώνα και στην συνέχεια σε γάμο. Η Στεκούλα τότε ήταν περίπου 16 ετών, την αδελφή της την είχε παντρευτεί ο Γιάννης Μεταξάς, του Ανδρέα. Ο Δημητράκης Πλαπούτας είχε κουνιάδια τα παιδιά του Αναγνώστη και ξαδέρφια από την γυναίκα του, τα παιδιά του Κωνσταντή και τον ανιψιό του Θοδωρή Κολοκοτρώνη, Νικήτα Σταματελόπουλο (Νικηταρά).